Tổng thống Ilham Aliyev phát biểu tại Kỳ họp lần thứ 80 Đại hội đồng Liên hợp quốc
Ngày 25 tháng 9, Tổng thống nước Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev đã có bài phát biểu tại Kỳ họp lần thứ 80 Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York.
AZERTAC đưa tin toàn văn bài phát biểu của nguyên thủ quốc gia.
Bài phát biểu của Tổng thống Ilham Aliyev
- Thưa quý ông, quý bà,
Trong nhiều năm, tôi đã phát biểu tại Đại hội đồng về những bi kịch xâm lược, chiếm đóng và bất công mà Azerbaijan đã trải qua. Hôm nay, tôi sẽ nói về chặng đường dài đi đến chiến thắng và hòa bình của chúng tôi, về một kỷ nguyên mới trong lịch sử Azerbaijan, về cách chúng tôi đã chấm dứt sự chiếm đóng thông qua một cuộc chiến tranh giải phóng và cách chúng tôi giành được hòa bình bằng các biện pháp chính trị.
Trong gần ba thập kỷ, gần hai mươi phần trăm lãnh thổ có chủ quyền của Azerbaijan đã nằm dưới sự chiếm đóng quân sự của Armenia. Một triệu người Azerbaijan đã bị trục xuất do chính sách thanh trừng sắc tộc và tội ác chiến tranh do Armenia tiến hành. Các quyền con người cơ bản của họ đã bị vi phạm nghiêm trọng. Bốn nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc được thông qua vào năm 1993, trong đó yêu cầu quân đội Armenia phải rút quân ngay lập tức, toàn bộ và vô điều kiện khỏi các vùng lãnh thổ chiếm đóng. Đáng buồn thay, các nghị quyết này đã không bao giờ được thực hiện. Armenia đã công khai phớt lờ chúng vì cộng đồng quốc tế không áp đặt bất kỳ lệnh trừng phạt nào đối với họ.
Nhóm Minsk của OSCE, được thành lập năm 1992 để thúc đẩy giải quyết xung đột nhưng đã thất bại trong sứ mệnh của mình. Thay vì thực thi các chuẩn mực và nguyên tắc của luật pháp quốc tế, các đồng chủ tịch của nhóm lại tìm cách duy trì hiện trạng và đóng băng xung đột.
Năm 2020, sau gần 30 năm đàm phán không hiệu quả, Azerbaijan buộc phải thực hiện quyền tự vệ chính đáng theo Điều 51 của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Trong chiến tranh, Armenia đã pháo kích các thị trấn và thành phố của chúng tôi, phóng tên lửa đạn đạo và sử dụng bom chùm, khiến hơn một trăm thường dân vô tội thiệt mạng. Về phần mình, Azerbaijan đã tiến hành chiến tranh tuân thủ nghiêm ngặt luật nhân đạo quốc tế. Chúng tôi đảm bảo việc bảo vệ thường dân và không tấn công các cơ sở hạ tầng phi quân sự. Trong Chiến tranh Vệ quốc 44 ngày, lực lượng vũ trang của chúng tôi đã giải phóng các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng và khôi phục toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan theo luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Ngày 10 tháng 11 năm 2020 đánh dấu sự đầu hàng của Armenia và khôi phục toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan sau gần 30 năm bị chiếm đóng.
Ngay sau chiến thắng, Azerbaijan đã tuyên bố sẵn sàng mở ra một trang mới trong quan hệ với Armenia dựa trên sự công nhận lẫn nhau về toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền. Chúng tôi đã đề xuất năm nguyên tắc cơ bản dựa trên luật pháp quốc tế. Chúng tôi đã đệ trình đề xuất về một Thỏa thuận thiết lập hòa bình. Sau đó, chúng tôi đã khởi động quá trình đàm phán về dự thảo văn bản, kéo dài từ tháng 10 năm 2022 đến mùa hè năm 2025. Bất chấp nhiều nỗ lực nhằm phá hoại tiến trình này, các cuộc đàm phán đã đạt được những kết quả tích cực, vì các cuộc đàm phán này được tiến hành trên cơ sở song phương nghiêm ngặt, không có bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài.
Ngày 8 tháng 8 năm nay, tại Washington, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Azerbaijan và Armenia đã ký tắt văn bản thỏa thuận thiết lập hòa bình tại Nhà Trắng với sự chứng kiến của các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, Azerbaijan và Armenia. Cùng ngày, Tổng thống Azerbaijan và Thủ tướng Armenia đã ký Tuyên bố chung. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cũng đã ký với tư cách là người chứng kiến. Hơn nữa, Azerbaijan và Armenia đã cùng nhau kêu gọi giải thể Nhóm Minsk của OSCE và các cơ quan liên quan, vì đây là một cơ chế lỗi thời, không còn liên quan đến tiến trình hòa bình. Theo đó, vào ngày 1 tháng 9, OSCE đã thông qua quyết định giải thể vĩnh viễn các cơ quan này.
Kết nối khu vực là cốt lõi trong tầm nhìn của chúng tôi về hòa bình lâu dài. Một kết quả quan trọng khác của Hội nghị Thượng đỉnh Washington là “Con đường Trump vì Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế” (TRIPP), đảm bảo việc tiếp cận thông suốt qua hành lang Zangazur và thúc đẩy kết nối khu vực.
Hội nghị thượng đỉnh Washington gần đây cũng đánh dấu một giai đoạn mới trong quan hệ Azerbaijan-Hoa Kỳ. Cùng với Tổng thống Donald Trump, chúng tôi đã ký Biên bản ghi nhớ giữa hai chính phủ về việc thành lập Nhóm Công tác Chiến lược để xây dựng Hiến chương về quan hệ đối tác chiến lược giữa Azerbaijan và Hoa Kỳ. Biên bản ghi nhớ này mở ra những chân trời mới cho quan hệ đối tác trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, năng lượng, kết nối khu vực, quốc phòng, an ninh và các lĩnh vực khác.
Việc Tổng thống Trump miễn trừ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Azerbaijan năm 1992, dưới hình thức Điều 907 của Đạo luật Hỗ trợ Tự do, cũng là một bước đi lịch sử. Việc Quốc hội Hoa Kỳ bãi bỏ vĩnh viễn Điều 907 sẽ xóa bỏ di sản của tiêu chuẩn kép và giúp củng cố lòng tin và hợp tác vào thời điểm Azerbaijan đang đóng góp vào an ninh và ổn định toàn cầu.
Nhìn chung, các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm Hoa Kỳ vào tháng 8 của tôi mang ý nghĩa lịch sử.
Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn tới Tổng thống Donald Trump vì đã mở ra một chương mới trong mối quan hệ Hoa Kỳ-Azerbaijan, vì quyết định nâng cấp mối quan hệ này lên đối tác chiến lược và vì sự ủng hộ của ông ấy đối với tiến trình hòa bình giữa Azerbaijan và Armenia.
Ngay sau chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc năm 2020, Azerbaijan đã khởi động chương trình tái thiết quy mô lớn tại các vùng lãnh thổ được giải phóng. Trong thời gian bị chiếm đóng, Armenia đã san phẳng hàng trăm thành phố và làng mạc của Azerbaijan, cố tình phá hủy 65 nhà thờ Hồi giáo. Đó là chính sách của Armenia, quốc gia bị thế lực tội phạm chiến tranh cai trị trong gần 30 năm. Chúng tôi đang tái thiết các làng mạc và thành phố bị san phẳng. Theo Chương trình Sự trở về Vĩ đại, hiện đã có hơn 50.000 người sinh sống, làm việc và học tập tại các vùng lãnh thổ được giải phóng.
Một trong những thách thức nhân đạo nghiêm trọng nhất mà Azerbaijan phải đối mặt trong thời kỳ hậu xung đột là tình trạng ô nhiễm mìn sau thời kỳ Armenia chiếm đóng. Kể từ tháng 11 năm 2020, hơn 400 thường dân và quân nhân Azerbaijan đã thiệt mạng hoặc bị thương nặng do các vụ nổ mìn. Tình trạng ô nhiễm mìn nghiêm trọng này cản trở việc hồi hương an toàn của những người di tản và làm chậm trễ các dự án tái thiết.
Tương tự như vậy, số phận bi thảm của gần bốn nghìn người Azerbaijan mất tích trong cuộc xâm lược và chiếm đóng của Armenia kể từ đầu những năm 1990 vẫn cần được quan tâm và hành động chặt chẽ.
Thưa quý ông và quý bà,
Khi nói đến những thách thức toàn cầu mà chúng ta đang phải đối mặt, chúng tôi tin rằng các phản ứng phải mang tính toàn diện, công bằng và phổ quát.
Thông qua nhiều sáng kiến của mình, Azerbaijan đã thể hiện cam kết rõ ràng trong việc thúc đẩy các giải pháp bền vững.
Azerbaijan tự hào là nước chủ nhà đăng cai COP29 năm ngoái, nơi chúng tôi đã đạt được những kết quả quan trọng trong việc thúc đẩy hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh và tiếp cận tài chính công bằng. Với tư cách là nước chủ nhà của COP29, chúng tôi đã dẫn dắt các cuộc đàm phán hướng tới những kết quả đầy tham vọng và cân bằng, đảm bảo rằng tất cả tiếng nói, đặc biệt là tiếng nói của các nước đang phát triển, đều được lắng nghe.
Việc thông qua Mục tiêu Định lượng Tổng thể Mới (NCQG) tại COP29, còn được gọi là Mục tiêu Tài chính Baku, là một cột mốc lịch sử trong lĩnh vực tài chính khí hậu toàn cầu. Cam kết này nâng mục tiêu tài chính khí hậu hàng năm trước đó từ 100 tỷ USD lên ít nhất 300 tỷ USD mỗi năm cho đến năm 2035 từ các nguồn công ở các nước phát triển cho các nước đang phát triển. Azerbaijan cũng đã hoàn thiện thành công khuôn khổ được mong đợi từ lâu cho thị trường carbon theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris, đưa Thỏa thuận Paris đi vào hoạt động đầy đủ sau chín năm kể từ khi được thông qua. Một số thỏa thuận quan trọng đã được ký kết tại COP29 để đưa Quỹ Tổn thất và Thiệt hại đi vào hoạt động đầy đủ, cung cấp sự hỗ trợ thiết yếu cho các cộng đồng dễ bị tổn thương, bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu.
Với cam kết mạnh mẽ với quá trình chuyển đổi xanh, chúng ta đồng thời không nên đặt ra những mục tiêu phi thực tế. Hiện tại và trong tương lai gần, thế giới không thể sống thiếu nhiên liệu hóa thạch.
An ninh năng lượng gắn liền chặt chẽ với hòa bình, kết nối khu vực và phát triển kinh tế. Azerbaijan tiếp tục đóng vai trò chủ động trong việc thúc đẩy các mục tiêu này trên toàn cầu. Azerbaijan đã khẳng định mình là đối tác đáng tin cậy và không thể thiếu trong việc đảm bảo an ninh năng lượng cho nhiều quốc gia. Chúng tôi đóng vai trò chiến lược trong việc kết nối khu vực Biển Caspi với các thị trường quốc tế thông qua hệ thống đường ống dẫn dầu và khí đốt đa dạng.
Tính đến nay, chúng tôi đang cung cấp khí đốt tự nhiên cho 14 quốc gia. Điều này đưa Azerbaijan trở thành quốc gia hàng hàng đầu thế giới có số lượng các quốc gia mua khí đốt qua đường ống. Điều này phản ánh vai trò chiến lược của chúng tôi trong việc tăng cường an ninh năng lượng và đa dạng hóa các tuyến đường cung cấp trên khắp châu Âu và xa hơn nữa. Hơn nữa, Azerbaijan và Syria gần đây đã tăng cường quan hệ đối tác song phương, tập trung vào cung cấp năng lượng, phát triển cơ sở hạ tầng và tái thiết sau xung đột. Từ tháng 8 năm nay, Azerbaijan đã bắt đầu cung cấp khí đốt tự nhiên cho Syria qua Thổ Nhĩ Kỳ, giúp giảm đáng kể tình trạng thiếu điện tại quốc gia này.
Azerbaijan cũng thu hút đầu tư lớn vào các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, năng lượng gió và thủy điện. Gần 40% năng lượng của chúng tôi sẽ được tạo ra từ năng lượng tái tạo vào năm 2030.
Các dự án kết nối, chẳng hạn như Hành lang Đông-Tây và Hành lang Bắc-Nam, đều đi qua đất nước chúng tôi. Chúng tôi đã chứng kiến khối lượng hàng hóa tăng trưởng gần 90% qua Hành lang Trung tâm kể từ năm 2022. Thời gian vận chuyển dọc theo Hành lang này đã được rút ngắn đáng kể. Đội tàu thương mại lớn nhất Biển Caspi, Cảng Thương mại Quốc tế Alat với công suất hàng năm đạt 25 triệu tấn trong tương lai gần, tuyến đường sắt Baku-Tbilisi-Kars, 9 sân bay quốc tế, công ty vận tải hàng không lớn nhất khu vực, và nhiều yếu tố khác đã biến Azerbaijan thành một trong những trung tâm vận tải quốc tế.
Tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực kết nối số rất lớn. Azerbaijan đang dẫn đầu về sáng kiến chuyển đổi số thông qua các dự án đầy tham vọng như Con đường Tơ lụa Số. Dự án này bao gồm kế hoạch xây dựng mạng lưới cáp quang tiên tiến dưới biển Caspi, đưa Azerbaijan trở thành một trung tâm số quan trọng của khu vực.
Azerbaijan đã đạt được tăng trưởng kinh tế đáng kể nhờ tập trung đa dạng hóa nền kinh tế ngoài dầu khí, phát triển khu vực phi dầu mỏ và cải thiện môi trường đầu tư thông qua cải cách và minh bạch. Giảm tỷ lệ nghèo và thất nghiệp xuống mức thấp kỷ lục 5% là một thành tựu khác của đất nước chúng tôi.
Gần đây, hai tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế lớn (Moody's và Fitch) đã nâng hạng tín nhiệm của Azerbaijan. Azerbaijan được xếp hạng tín nhiệm đầu tư ưu đãi, với những thế mạnh cốt lõi là cán cân đối ngoại rất mạnh, nợ công thấp và tài sản quốc gia đáng kể. Điều này nhấn mạnh khả năng phục hồi kinh tế, kỷ luật tài chính mạnh mẽ và môi trường đầu tư thuận lợi. Nợ nước ngoài của chúng tôi chỉ chiếm 6,5% GDP, một trong những mức thấp nhất thế giới. Dự trữ ngoại hối của Azerbaijan cao hơn nợ nước ngoài gần 16 lần.
Trở lại năm 2022, tại Hội nghị Thượng đỉnh các Quốc gia Ven biển Caspi, tôi đã nêu vấn đề suy thoái môi trường Biển Caspi. Tình hình hiện nay còn tồi tệ hơn nhiều. Biển Caspi đang thu hẹp nhanh chóng. Nguyên nhân chính không phải là biến đổi khí hậu. Cần có những nỗ lực chung của các quốc gia ven biển để ngăn chặn thảm họa sinh thái với những hậu quả khó lường. Azerbaijan cũng sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Liên Hợp Quốc để giải quyết vấn đề này.
Thưa quý ông và quý bà,
Azerbaijan tự hào về những nỗ lực hỗ trợ nhân đạo toàn cầu. Chúng tôi đang cung cấp viện trợ cho các quốc gia bị ảnh hưởng bởi thiên tai, xung đột và các trường hợp khẩn cấp về y tế công cộng. Azerbaijan đã đóng góp vào công tác ứng phó với COVID-19, quyên góp và tài trợ thiết bị bảo hộ, thiết bị y tế và vắc-xin cho hơn 80 quốc gia đang gặp khó khăn.
Azerbaijan đã bước vào một kỷ nguyên mới. Chúng tôi đã chiến thắng, cả trong chiến tranh lẫn hòa bình. Chúng tôi đã chấm dứt sự chiếm đóng và bắt đầu tái thiết. Công lý đã chiến thắng, chủ quyền đã được củng cố, và đạt được hòa bình thực sự. Chúng tôi sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm tích cực của mình.
Những thành tựu trong những năm gần đây không chỉ là thắng lợi và thành công của Azerbaijan, mà còn là minh chứng cho thấy luật pháp quốc tế cuối cùng sẽ chiến thắng.
Tầm nhìn của chúng tôi rất rõ ràng: hòa bình và phát triển dựa trên luật pháp quốc tế, không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác.
Chúng ta hãy cùng nhau xây dựng một thế giới không có tiêu chuẩn kép, nơi công lý không mang tính chọn lọc, pháp quyền được tôn trọng và hòa bình đạt được không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động.
Xin trân trọng cảm ơn.
